Vadzivisi vane uwandu hwakanyanya hwekuora mwoyo
Kuzviuraya ndicho chechitatu chinokonzera rufu rwevechiri kuyaruka muUnited States uye chiyero chekuora mwoyo kwevechidiki uye kuzviuraya kwave kuchiwedzera kwemakumi emakore.
Kunyange zvazvo zvinhu zvakawanda zvingave zvakabatanidzwa musarudzo yemumwe munhu wechidiki kuzviuraya, rumwe ruongorori rwakawana kuti vechidiki vanoita zvinhu zvakanyanya kuisa pangozi vanowanzoedza kuzviuraya.
Kunyanya, vechidiki vanoita zvepabonde nemishonga isina kukodzera mhirizhonga vane maonero akawandisa ekudengenyeka, kuzviuraya, uye kuedza kuzviuraya kupfuura vechidiki vanoramba kwete zvepabonde nemishonga, vatsvakurudzi vakati.
Kuongorora Kuda Kuora Mwoyo
"Izvi zvinoratidza kuti vashandi vezvehutano vanoona vatori vechidiki vanotaura nezvepabonde kana kushandisa zvinodhaka vanofanira kufungisisa zvakanyanya kuongorora kuora mwoyo uye njodzi yekuzviuraya," anodaro munyori wekudzidza Denise D. Hallfors, Ph.D., Senior Research Scientist paPacific Institute yeKutsvakurudza uye Kuongorora muChapel Hill, North Carolina.
Ongororo dzakapfuura dzakawana kuti 28 muzana yevadzidzi vekusekondari yeUnited States vakawana kuora mwoyo kukuru, uye chechitatu chinokonzera rufu rwevanhu vane makore 15 kusvika ku19 vanozviuraya.
Hallfors uye vaaishanda navo vakaongorora zvirongwa zvakasiyana-siyana zvepabonde uye zvemishonga nemaitiro kubva pane tsvakurudzo yevanenge vanenge 19 000 vechidiki mumakoro 7 kusvika ku12.
Nhoroondo iyi yakaunganidzwa kubva kune zvikoro 132 zveUnited States sechikamu cheNational Longitudinal Study of Adolescent Health.
Abstainers More Healthy
Vatsvakurudzi vakapatsanidza vechidiki mumapoka gumi nematanhatu maererano nemaitiro avo. Mamwe emapoka aya akabatanidza vadzivisi, avo vaidzivisa zvepabonde nemishonga; sex dabblers; doro uye zvepabonde dabblers; vechidiki vane vazhinji vanoita zvepabonde; uye vanoshandisa zvinodhaka zvisina mutemo.
Vaya vari mumapoka evanhu vasingateereri vakave nekuderera kwepfungwa, kuzviuraya, nekuedza kuzviuraya, vachiri vaduku mumapoka akabatanidzwa nepabonde uye zvinodhaka, uye kushandiswa kwakanyanya kwemishonga isina kubvumirwa nemutemo sezvakaita marijuana yaiva nepamusoro-soro. Pakati paiva nevarume vanoita zvepabonde, zvinodhaka, doro uye fodya.
Vasikana vakanga vashoma kudarika vakomana kuti vateerere maitiro ekukuvadza zvikuru, asi vasikana vaiita vainge vakanyanya kudzvinyirirwa kupfuura vakomana kusvika kumakwikwi ekuora mwoyo, kuzviuraya, nekuedza kuzviuraya, chidzidzo chakawana.
Kushamisika Kwemagariro Evanhu
"Chimwe chiitiko chinonakidza chaisanganisira kushamwaridzana kwehupfumi hwevanhu nehupfumi. Kunyange hupfumi hwepamusoro hwehupfumi hwevanhu hwakaderedzera mukana wekuora mwoyo nehafu, yakawedzera dambudziko rekuzviuraya," akadaro Hallfors.
Chimwe chidzidzo chakaitwa naHolforfors nevamwe vaishanda navo vakawana kuti kuita zvepabonde nemishonga yekushandisa zvinodhaka kunoisa vechidiki, uye kunyanya vasikana, pangozi yekushungurudzika mune ramangwana. Asi, vakaona kuti kuora mwoyo kwakanga kusiri kufambisa maitiro kune vamwe vakomana vasikana.
Kubudirira Kurapa Kunowanikwa
Hallfors uye vashandi pamwe chete vanopa mazano ehutano hwehutano kuti vaone vese vechidiki zvekuita zvepabonde nekushandisa zvinodhaka. Avo vanoita mumitemo yakadai-kunyanya avo vanoita zvinopfuura kudonha mavari-vanofanira kuongororwa kuora mwoyo uye ngozi yekuzviurayawo.
"Zvinonyanya kukosha kusafirwa mikana yekuongorora kuora mwoyo nokuti kurapa kunobudirira kunowanikwa, kana kuregeredza ngozi yekuzviuraya nokuti kuzviuraya kunogona kudziviswa," Hallfors anoti.
Sangano reNational Institute of Drug Abuse rakabhadhara mari iyi.
Sources:
Hallfors, DD, et al. "Kuora mwoyo kwevechiri kuyaruka uye kuzviuraya." American Journal of Preventive Medicine October 2004
Hallfors, DD et al. "Chii Chinotanga Kutanga Mukuyaruka-Zvepabonde uye Zvinodhaka kana Kuora Mwoyo?" Nyaya Yokudzivirira Mushonga October 2005